HƯỚNG DẪN CHI TIẾT: ĐIỀU KIỆN XÉT GIẢM THỜI HẠN CHẤP HÀNH ÁN PHẠT TÙ

1. Điều kiện xét giảm lần đầu (Khoản 1)

Để được xét giảm lần đầu, phạm nhân phải đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:

a) Về thời gian đã chấp hành hình phạt

• Cải tạo không giam giữ / Tù có thời hạn: Đã chấp hành ≥ 1/3 thời hạn.
• Tù chung thân: Đã chấp hành ≥ 12 năm.
• Nhiều tội, có tội chung thân: Đã chấp hành ≥ 15 năm.
• Người chưa thành niên (dưới 18 tuổi): Nếu có tiến bộ thì được xét giảm khi đã chấp hành ≥ 1/4 thời hạn (thay vì 1/3) theo Điều 123 – Luật Tư pháp người chưa thành niên.

b) Về xếp loại cải tạo

• Cải tạo không giam giữ: Phải chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, thành thật hối cải, tích cực lao động học tập.
• Phạt tù: Phải có nhiều tiến bộ và đạt số quý xếp loại từ Khá trở lên liền kề thời điểm xét theo bảng sau:

Mức hình phạt	Số quý tối thiểu xếp loại Khá liền kề
Tử hình ân giảm → chung thân	≥ 20 quý
Tù chung thân	≥ 16 quý
Trên 20 năm – 30 năm	≥ 14 quý
Trên 15 năm – 20 năm	≥ 12 quý
Trên 10 năm – 15 năm	≥ 08 quý
Trên 05 năm – 10 năm	≥ 04 quý
Trên 03 năm – 05 năm	≥ 02 quý
Từ 03 năm trở xuống	≥ 01 quý (hoặc 03 tháng liền kề xếp loại Khá nếu chưa đến kỳ xếp loại quý)

c) Về bồi thường dân sự

• Đã bồi thường ≥ 1/2 nghĩa vụ dân sự theo bản án.
• Trường hợp có văn bản miễn giảm hoặc thỏa thuận hợp pháp thể hiện đã bồi thường 1/2 thì cũng được coi là đã bồi thường một phần.
• Hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn (có xác nhận) có thể bồi thường thấp hơn 1/2 nhưng Tòa án phải ghi rõ trong quyết định.
• Đối với tội tham nhũng, chức vụ: Bắt buộc phải bồi thường ≥ 1/2.

d) Đề nghị từ cơ quan có thẩm quyền

• Được cơ quan thi hành án hình sự có thẩm quyền đề nghị bằng văn bản.

2. Mức giảm mỗi lần (Khoản 2)

• Cải tạo không giam giữ: Mỗi lần giảm từ 03 – 09 tháng.
• Tù ≤ 30 năm / chung thân đã giảm xuống 30 năm: Mỗi lần giảm từ 01 tháng đến 03 năm (muốn giảm 03 năm phải có thành tích đặc biệt xuất sắc). Vẫn phải bảo đảm thời gian thực tế chấp hành theo các khoản 2, 3, 4, 5, 6 Điều 63 BLHS.
• Đối với người chưa thành niên bị phạt tù: Mỗi lần có thể giảm đến 04 năm, nhưng phải bảo đảm đã chấp hành ít nhất 2/5 mức hình phạt đã tuyên (Theo Điều 123 – Luật Tư pháp người chưa thành niên).

3. Giảm án chung thân xuống tù có thời hạn (Khoản 3)

• Chung thân lần đầu được giảm xuống 30 năm tù (tính từ ngày thi hành án chung thân).
• Dù được giảm nhiều lần vẫn phải bảo đảm thời gian thực tế chấp hành tối thiểu:
  • 20 năm đối với người bị phạt tù chung thân.
  • 25 năm đối với người bị phạt tù nhiều tội trong đó có tội chung thân.

4. Trường hợp đặc biệt: Được thiếu kỳ đầu (Khoản 4)

Chưa đủ thời gian chấp hành nhưng vẫn được coi là đủ số kỳ xếp loại nếu thuộc các trường hợp sau (yêu cầu thời gian tạm giữ, tạm giam hoặc ở trại giam phải được nhận xét là chấp hành nghiêm chỉnh nội quy cơ sở giam giữ):

• Tù trên 15 năm trở lên: Được thiếu 04 quý đầu xếp loại Khá.
• Tù trên 05 năm – 15 năm: Được thiếu 02 quý đầu xếp loại Khá.
• Tù trên 03 năm – 05 năm: Được thiếu 01 quý đầu xếp loại Khá.
• Tù từ 03 năm trở xuống: Chưa được xếp loại cũng được xem xét.
• Đối với người chưa thành niên: Nếu lập công hoặc mắc bệnh hiểm nghèo thì được xét giảm ngay và có thể được miễn chấp hành phần hình phạt còn lại (Theo Điều 123 – Luật Tư pháp người chưa thành niên).

5. Tù trên 05 năm nhưng xếp loại không liên tục (Khoản 5)

Nếu đủ các điều kiện khác, phạm nhân vẫn có thể được xét giảm khi thuộc một trong các trường hợp:

• So với mức "trên 10 năm": Tổng số quý Khá nhiều hơn ≥ 02 quý + có ≥ 04 quý liền kề xếp loại Khá.
• So với mức "trên 05 – 10 năm": Tổng số quý Khá nhiều hơn ≥ 01 quý + có ≥ 02 quý liền kề xếp loại Khá.

6. Người có tiền án tăng nặng (Khoản 6)

Mức cộng dồn số quý xếp loại Khá yêu cầu khi có tiền án:

• Mỗi tiền án (án > 03 năm): +02 quý xếp loại Khá.
• Mỗi tiền án (tù ≤ 03 năm): +01 quý xếp loại Khá.

7. Các trường hợp đặc thù khác

Đã được giảm án – Xét giảm đợt tiếp (Khoản 7)

• Phải liên tục xếp loại từ Khá trở lên mới được tiếp tục xét giảm đúng đợt.
• Nếu không đủ điều kiện đúng đợt: Có thể được xét khi đủ 04 quý xếp loại Khá (trong đó ≥ 02 quý liền kề thời điểm xét).

Đã giảm án mà bị kỷ luật vi phạm (Khoản 8)

• Kỷ luật khiển trách 02 lần / cảnh cáo: Yêu cầu 04 quý liền kề xếp loại Khá.
• Bị giam tại buồng kỷ luật: Yêu cầu 05 quý liền kề xếp loại Khá.

Phạm tội mới sau khi đã giảm án (Khoản 9 & 10)

• Phạm tội mới ít nghiêm trọng (cố ý): Phải chấp hành ≥ 1/2 mức hình phạt chung và đủ điều kiện tại điểm b, c, d khoản 1 và khoản 6.
• Phạm tội mới nghiêm trọng trở lên: Phải chấp hành ≥ 2/3 mức hình phạt chung (hoặc 25 năm nếu là chung thân) và đủ điều kiện tại điểm b, c, d khoản 1 và khoản 6.

Tạm đình chỉ / Bắt buộc chữa bệnh (Khoản 11)

• Kết quả chấp hành án được bảo lưu và tính liên tục liền kề với thời gian sau khi trở lại trại.
• Điều kiện: Trong thời gian ở ngoài phải chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, có xác nhận của chính quyền địa phương (nếu tạm đình chỉ) hoặc cơ sở y tế điều trị (nếu bắt buộc chữa bệnh).